Çağımız, acıyı ve travmayı hızla yok edilmesi gereken bir “virüs”, adeta bedenden atılacak bir “negatif enerji” olarak görmeye oldukça meyilli. “Arınma”, “temizlenme” veya “silinme” vaat eden pratiklerin cazibesi, insanın acıdan kaçma ve bir an önce konfora ulaşma dürtüsünden beslenir. Oysa derinlik psikolojisi bize bambaşka, tekinsiz ama çok daha hakici bir harita sunar: Travmatik deneyimler, ruhsallığımızdan sökülüp atılacak yabancı maddeler değildir. Aksine onlar; yüzleşilmesi, kapsanması ve psişeye entegre edilmesi gereken, sürgün edilmiş kendi parçalarımızdır.
W.R. Bion ve Kapsayanın Dönüştürücü Gücü
W.R. Bion’un kuramına baktığımızda, işlenmemiş ham deneyimlerin (beta elemanları) zihin için dehşet verici olduğunu ve ilk etapta sindirilemediğini görürüz. Bebeklikteki ilkel dehşet hissinden yetişkinlikteki ağır travmalara kadar, ihtiyaç duyulan şey bu acıyı sihirli bir değnekle dışarı fırlatmak değil, onu dönüştürebilecek bir “kapsayıcı” (container) bulmaktır.
Terapötik bir süreç veya bazen bir şiirin metaforik çatısı, bu dağınık ve yıkıcı duyguları içine alır. Tıpkı bir metnin dağınık taslağını sabırla işleyip yayına hazırlayan bir editörün metne nefes alacağı bir yapı kazandırması gibi, kapsayan zihin de bu acıyı alır, işler, anlamlandırır ve kişiye katlanılabilir, “düşünülebilir” bir formda geri verir. Travma, ancak bu şekilde kapsandığında zehrini yitirir ve kişisel tarihin bir parçası haline gelir.
Carl G. Jung: Karanlığı Aydınlatmak Değil, Onunla Yaşamak
Travmayı “kötü enerji” ilan edip dışarı atmaya çalışmak, Carl G. Jung’un Gölge (Shadow) arketipi bağlamında tehlikeli bir eksilmedir. Bireyin reddettiği, korktuğu, utanç duyduğu veya baş edemediği her şey gölgeye itilir. Ancak gölge sadece karanlık ve acıyı değil, aynı zamanda ruhun hayati enerjisini, direncini ve yaratıcılığını da barındırır.
Travmatik anıları kendimizden bir “ur” gibi kopardığımızda, ruhsal bütünlüğümüzden ve yaşam enerjimizden de feragat etmiş oluruz. Bütünleşme (bireyleşme) süreci, gölgeyi sahte bir ışıkla yok etmek değil; karanlıkla masaya oturabilme, onunla diyalog kurabilme cesaretini göstermektir. Acı, yok edilecek bir düşman değil, anlaşılması gereken bir habercidir.
Anlamlandırma, Yas ve Eksiklikle Var Olma Sanatı
Engin Geçtan ve Adam Phillips gibi isimlerin metinlerinde sıklıkla yankılanan temel hakikat şudur: İnsanın kendi karanlıkta kalan, hasarlı ve acı veren taraflarıyla kurduğu ilişki, mekanik bir sterilizasyon işlemi olamaz. Hayatın getirdiği yırtılmalar ve ruhsal yaralar, dışsal bir müdahaleyle temizlenmekten ziyade; derin bir anlamlandırma, yas tutma ve nihayetinde bir kabullenme süreciyle kendi yatağını bulur.
Kelimelerin iyileştirici ritmine sığınmak, bir acının etrafında yeni cümleler kurarak ona katlanmak, insan olmanın en kadim sağaltım yöntemidir. Ruhsal yaralar hiçbir zaman tamamen silinmez; kabuk bağlayarak kişiliğin, bilgeliğin ve empati yeteneğinin dokusuna katılırlar. Antalya Ruhbilim okulu olarak Şiir Koşusu çalışmamız bu konuda önemli katkılar sunmaktadır.
Sonuç olarak; gerçek şifa, içimizdeki o yara almış “istenmeyen misafiri” kapı dışarı etmekte değil, ona iç dünyamızda güvenli, anlayışlı ve şefkatli bir oda açabilmektedir. Bütünleşmek, eksikliğimizle ve yaramızla birlikte tam olabilme cesaretidir.
